آکادمی قارچآموزش

کمپوست سازی فاز یک.قسمت سوم

 

کمپوست ماده‌ای است آلی حاوی کربن و نیتروژن به نسبت‌های معین که طی یک فرایند میکروبی، شیمیایی و نرمالیا گرمایی به مواد ساده‌تر تجزیه‌شده درنهایت به ماده‌ای هوموسی و تیره‌رنگ تبدیل می‌گردد. به این مراحل کمپوستینگ میگویند.

هدف از کمپوست سازی فاز یک

هدف از این مسئله تبدیل مواد الی به یک محیط مناسب با شرایط ثابت است. به‌طوری‌که محیط فقط برای رشد قارچ فراهم باشد. پایه و اساس قارچ دکمه‌ای کمپوست است به‌گونه‌ای که ۸۵ درصد تولید قارچ دکمه‌ای وابسته به کمپوست است. بعد از مشخص شدن رطوبت و تعیین درصد نیتروژن و فرمول مواد اولیه توزیع می‌شود.

کمپوستینگ فاز یک با خیس و مخلوط کردن مواد اولیه شروع می‌شود. خیس کردن این مواد مخصوصاً کلش اهمیت دارد و به روش‌های گوناگونی انجام می‌شود مثل خیس کردن در حوضچه یا استخر، خیس کردن بارانی، غوطه کردن توسط دستگاه‌های مخصوص انجام می‌شود.

کمپوست سازی فاز یک در سیستم های مدرن

مرحله خیس کردن اولیه یا پیش خیسانی کلش را Pre wet میگویند. در سیستم های پیشرفته کمپوست سازی جهان با غوطه وری پرس های بزرگ کلش زمان در تانکرهای عظیم حاوی آب ، در مدت زمان کوتاهی (در حدود چند دقیقه) آب به تمام نقاط کلش نفوذ می کند و سپس پرس ها را در محل خاصی بر روی یکدیگر انبار می کنند. ولی در ایران  عمل پیش خیسانی کلش عمدتا  در استخرها کم عمق پس از توزین کلش مورد نیاز و باز کردن پرس ها و  آبپاشی روی آن و جابجایی توسط لودر انجام می شود. طول مدت این عملیات بسته به نوع کلش بین ۱ الی ۳ روز گاهی بیشتر طول می‌کشد و در محیط باز انجام می‌شود.

پس از پیش خیسانی کامل کلش( نفوذ آب به داخل بافتساقه های کلش) ، کلش ها با لودر  از داخل استخر خارج و به شکل توده کله قندی بزرگی درخواهد آمد.این توده پس از 1تا2 روز با رسیدن به دمای 45تا50 درجه شروع به بخار ( دود ) کردن می کند. با رسیدن به این مرحله عملیات اختلاط با سایر مواد اولیه آغاز می گردد

بعد از ان نوبت مخلوط کردن با کود مرغی و جیپسوم یا سنگ گچ است. مخلوط کردن یکنواخت و مناسب مواد اولیه اهمیت زیاد دارد.در کمپوست سازی های پیشرفته عمل اختلاط کلش خیس شده با ترکیب کود مرغی و سنگ گچ توسط ماشین الات خاصی صورت میگیرد که به آنها دستگاه اختلاط یا  Mixer line  گفته می شود. این دستگاه با لودر بار گیری وی شود و بواسطه سرعت بالا و یکنواختی اختلاط مواد با یکدیگر در شکل گیری و تولید کمپوست های هموژن بسیار موثر و موفق عمل کرده است.از مزایای این دستگاه توانایی تنظیمات مختلف در میزان اختلاط مواد و افزودن یکنواخت آب در حیت اختلاط است.

بعدازاین این مرحله کمپوست را به شکل توده‌ای درمیاورند. با تجزیه شدن ترکیبات دارای نیتروژن، آمونیاک گاز تولید می‌شود بخشی متصاعد و بقیه با آب درون کمپوست مخلوط و تبدیل به آمونیوم می‌شود، با به وجود آمدن آمونیوم محیط قلیایی شده برای تنظیم جیپسوم یا سنگ گچ مهیا می‌شود. افزودن سنگ گچ ۳ عمل در پی دارد: تنظیم pH، جلوگیری از متصاعد شدن و به هدر رفتن آمونیاک و ممانعت از چسبندگی الیاف کمپوست می‌شود.

توده کردن

توده کردن کمپوست به این دلیل است که واکنش‌های شیمیایی و میکروبی بهتر انجام گیرد، دما و انرژی حفظ شود و رطوبت هدر نرود. توده کردن بستگی به ماشین‌آلات دارد. نوع سنتیان به‌صورت قالب چهارگوش و طویل است که توسط لودر و دستگاهی بنام کمپوست برگردان یا کمپوست ترنر انجام می‌گیرد با توده کردن دمای کمپوست تا ۷۰-۷۵ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد.

دمای نزدیک ۴۰-۵۰ درجه می‌رسد. که محل فعالیت میکروب‌های گرمادوست است. لایحه سطحی در معرض محیط هوای خارج و بسته به شرایط آب‌وهوا بین ۰-۳۰ درجه متغیراست. برای یکنواخت کردن دما رطوبت و انجام فرایندهای میکروبی برگردان یا هم زدن توده یا قالب با فواصل زمانی انجام می‌شود. برای محافظت از عوامل طبیعی مانند آفتاب و باران از سایبان یا سوله استفاده می‌شود ولی باوجود شرایط کمتر قابل‌کنترل است.

درروش قدیم دمای لایه‌های مختلف متغیراست. برای یکنواخت کردن دما و رطوبت در تمام سطح کمپوست و درنتیجه کوتاه کردن دوره کمپوست سازی روش جدید استفاده از بونکر است. بونکر سازه ایست با دیوارها و کف بتونی که از هوا به افشار از سوراخ‌های بنام‌های اسپیگوت که در لایه‌ی زیرین کف تعبیه‌شده خارج می‌شود.

لوله‌های هوا که بر روی آن اسپیرگوت ها قرار دارد به دستگاه هواساز متصل است. البته از اسپیگوت ها آب اضافی توده هم می‌تواند خارج شود. اکثراً بونکرها دارای ۳ دیواره هستند. البته بونکرهای نیم باز و کاملاً مسقف حتی با درب نیز برحسب شرایط محیطی و آب‌وهوا ساخته می‌شود. بونکر ها ازنظر مقدار هوا به دودسته تقسیم می‌شود.

کمپوست سازی فاز یک.قسمت سوم, هاگ
کمپوست سازی فاز یک
کم‌فشار

در بونکرهای کم‌فشار تعداد اسپیگوت ها در واحد سطح زیاد است و هوا با فشار کم وارد می‌شود و فاصله‌شان از هم ۲۰-۴۰ سانتی‌متر و فقط منفذ هرکدام ۵-۱۵ میلی‌متر و فشاران ۲۰۰۰-۳۵۰۰ پاسکال است در این صورت کمپوست باید بسیار یکنواخت در بونکر پر شود به‌ طوری‌که هوا بتواند به تمام نقاط کمپوست برسد.

پرفشار

تعداد اسپیگوت ها کم و درنتیجه هوا با فشار از منافذ خارج می‌شود بنابراین مقاومت کمپوست تأثیر کمی بر فشار هوا دارد فاصله اسپیگوت ها از هم ۴۰-۶۰ سانت و قطر منفذ ۵-۶ میلی و فشار هوا ۴۵۰۰-۹۰۰۰ پاسکال است. پر کردن بونکر ها توسط دستگاه پرکن بونکر انجام می‌شود.

با توده کردن کمپوست و هوادهی از کف، فعالیت میکروب‌ها آغاز می‌شود و دما افزایش می‌یابد و به ۸۰ سانتی‌گراد می‌رسد. افزایش دما و رسیدن به ۸۰ درجه نشانه شرایط مناسب کمپوست، مخلوط شدن یکنواخت مواد اولیه، مقدار کافی اکسیژن و عدم وجود توده بی‌هوازی در بونکر است. رطوبت زیاد، رنگ زرد، بوی زننده و دمای کم کمپوست نشانه‌ی بی‌هوازی شدن کمپوست است.

برای هر تن کمپوست ۱۵ مترمکعب هوا لازم است. درصورتی‌که مقدار هوا و اکسیژن کافی باشد تولید گازکربنیک در وسط کمپوست به ۲۰ درصد خواهد رسید. برای مخلوط شدن کمپوست هر ۲ تا ۳ روز یک‌بار کمپوست را جابجا می‌کنند. در این مرحله کمپوستینگ همان‌طور که توضیح داده شد. دو عمل توده کردن و هوا دادن یا برگردان کردن انجام می‌شود. به محلی که این عملیات در آن انجام می‌شود.کمپوست یارد میگویند.

به‌این‌علت که این مراحل معمولاً در محیط باز بنام کمپوست یارد انجام می‌شود. شرایط محیطی یا پیرامون و نیز تغییر فصل می‌تواند تأثیرگذار باشد. در کمپوست سازی های جدید در بسیاری از کشورها برای جلوگیری از آلودگی هوا و یکسان و یکنواخت ساختن کمپوست در تمام طول سال از کمپوست سازی بسته استفاده می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا