آکادمی قارچدانش افزایی

آشنایی کامل با نقش هوادهی در تولید قارچ و کنترل بیماری

پس‌ازاینکه ریشه‌ها (میسیلیوم) به سطح بستر رسید، یعنی ۶۰-۵۰ درصد بستر مملو از ریشه گردید، زمان هوادهی است. منظور از هوادهی این است که قارچ را از مرحله رویشی به زایشی درآوریم. برای این منظور باید نکات ذیل را در نظر داشته باشیم.


غلظت گازکربنیک

پایین آوردن غلظت گازکربنیک که در حالت رویشی بین ۱۲۰۰ تا ۵۰۰۰ می‌باشد به ۸۰۰ الی ۱۲۰۰ ppm برسانیم. در اصل نسبت مستقیمی بین دمای کود و گازکربنیک وجود دارد، هرچقدر دمای کود را پایین‌تر بیاوریم غلظت دی‌اکسید کربن هم پایین‌تر می‌آید.

مثلاً در مورد بذر ۱۳۰ باید در عرض ۳ الی ۴ روز دمای کود را به‌تدریج به‌وسیله هوای آزاد از ۲۶-۲۴ درجه به ۲۱-۲۰ درجه برسانیم.

در مورد بذرهای دیگر مدت‌زمان سرد کردن فرق می‌کند که باید موردتوجه قارچ کار قرار گیرد. اگر کود را سریع‌تر سردکنیم پین هدهای (قارچ‌های سوزنی) بیشتری به‌دست می‌آید.

ولی اگر در مدت طولانی‌تری دمای کود را تقلیل دهیم پین هدهای کمتر ولی قارچ‌های سنگین و حجیم‌تری تولید می‌گردد. ایده آل است که در عرض ۳ تا ۴ روز دمای کود را به ۲۰ درجه برسانیم.

هوادهی

در زمان هوادهی رطوبت نسبی هوا باید ۹۰ تا ۹۵ درجه باشد، اگر پایین‌تر باشد میسیلیوم ها بسیار به هوای خشک حساس هستند و از بین می‌روند و محصول کاهش پیدا می‌کند. در مورد هوا و سیرکولر هوا (هوای در گردش) هرچقدر سرعت هوا بیشتر باشد پین هد کمتر و نهایتاً قارچ‌های حجیم‌تر و سنگین‌تر به‌دست می‌آید.

آبیاری

در زمان هوادهی نباید آبیاری کرد زیرا جلوی نفوذ هوا را می‌گیرد ولی اگر به دلیلی خاک به‌طرف خشکی رفت با گردابی آن را مرطوب کنید.

هنگامی‌که قارچ‌های سرسوزنی به‌اندازه نخودفرنگی شدند مجاز به آبیاری می‌باشید و خاک را به حالت اشباع درآورید بدون اینکه آب به داخل کود نفوذ کند. بعد از هر آبیاری در عرض ۲ ساعت سطح قارچ‌ها و پین هدها را خشک‌کنید.

تغییرات هوا

یعنی رطوبت زن‌ها را می‌بندید و هوای خشک را داخل سالن می‌نمایید تا اینکه قارچ‌ها خشک و از حالت لزجی و خیسی درآیند؛ سپس به حالت اولیه درمی‌آیند. یعنی رطوبت را به ۹۰ تا ۹۵ درصد و دمای موردنیاز درمی‌آیند.

بعدازاینکه قارچ‌های سوزنی تشکیل شدند با بالا بردن دمای هوا تصاعد گازکربنیک کمی بیشتر می‌شود که این عمل موجب تحریک و تشکیل قارچ‌هایی با فرم و کیفیت مناسب می‌گردد.

۲ روز قبل از چینش اول (فلاش اول) باکم کردن دمای هوا و رساندن رطوبت نسبی هوا به ۸۵ درصد، شرایط به طریقی ایجاد می‌گردد تا قارچ‌های مرغوب و باکیفیت‌تری به‌دست آید به‌شرط اینکه دو روز قبل از چیدن قارچ‌ها آبیاری را متوقف کنیم.

آشنایی کامل با نقش هوادهی در تولید قارچ و کنترل بیماری, هاگ

هوای تازه

نسبت رویش و فرم گرفتن ساقه و کلاهک دلالت‌کننده مقدار هوای تازه می‌باشد، اگر دو روز قبل از هوادهی بتوانید خاک را به حداکثر رطوبت درآورید بدون آنکه آب از آن ریزش کند و رطوبت نسبی هوا هم از اول خاک‌دهی تا هوادهی به‌طور ثابت ۹۰ تا ۹۵ درصد نگه‌دارید، مرغوب‌ترین محصول را به‌دست می آورید.

ولی اگر چنانچه در هنگام هوادهی خاک به‌طرف خشکی برود از کیفیت و کمیت محصول کاسته می‌شود.

اهمیت هوای تازه

مقدار هوای تازه از زمان رویش به زایش قارچ حائز اهمیت است، زیرا موجب فرم گرفتن کلاهک و ساقه می‌گردد. اگر هوادهی به‌اندازه کافی نباشد ساقه ضخیم‌تر از کلاهک می‌گردد و درنهایت بعد از رویش قارچ ساقه بلند و کلاهک کم قطر می‌باشد.

ولی اگر هوا (اکسیژن) به‌اندازه کافی باشد قارچ در ارتفاع ۱/۵ سانتیمتر ساقه و کلاهک هم‌قطر (ضخامت) می‌گردد و پس از رویش نهایی قارچ‌های نرمال به دست می‌آید.

هوای بیش‌ازحد موجب از دست رفتن رطوبت خاک و هوا می‌گردد که درنتیجه سطح کلاهک قارچ پوست ماری شده و ضرر به چین‌های بعدی نمی‌زند چون چین‌های بعدی نیاز به انبار آب قبل از آبیاری برای چین های بعدی دارند.

چینش‌های بعدی

۵- بعد از چیدن فلاش اول بستر را باید آماده برای فلاش بعدی نمود مثل شروع هوادهی مقداری از دمای هوا می‌کاهیم تا قارچ‌های سر سوزنی تشکیل گردند و به‌محض اینکه پین هدها تشکیل شدند به دمای اتاق اضافه می‌کنیم تا پین هدها فقط فرم بگیرند و ۲ روز قبل از چیدن قارچ‌ها از دمای اتاق می‌کاهیم تا بافت های قارچ تُو پُرتر و به‌عبارت‌دیگر قارچ‌های مرغوب‌تری گردند.

این عملیات مشابه شروع هوادهی است، در چین‌های بعدی هم همین عملیات را تکرار کنید.

‼️ توجه‼️

دو روز قبل از چیدن قارچ‌ها نباید آبیاری کرد، ولی قبل از آن آبیاری مانعی ندارد. پس از هر آبیاری روی قارچ‌ها را خشک‌کنید تا به بیماری باکتریال «بلاچ» مبتلا نگردند.

مقدار گازکربنیک در طی دوره کشت به‌طرف آخر فلاش‌ها کاهش پیدا می‌کند، لذا همان‌طور که تصاعد دی‌ اکسید کربن کاسته می‌گردد می‌بایستی مقدار هوای تازه را هم به‌تدریج کاهش دهیم.

 

تهویه و جریان هوا در کنترل بیماری های قارچ دکمه ای

تهویه ایده ال  و برقراری الگوی تبخیر مناسب در سالن پرورش قارچ  نقش مهمی در رشد ، تولید محصول و کنترل بیماری‌های قارچی و باکتریایی دارد.

هاگ – همواره تهویه و جریان هوا در سالن پرورش قارچ نعمتی است که از یک سو اثرات  مثبتی بر رشد قارچ و ارتقاء کیفی محصول روی بستر داشته و از طرف دیگر شیوع بیماری هایی نظیر لکه باکتریایی را  کنترل می کند .

پین های تولید شده در مرحله هوادهی برای رشد خود نیاز به وجود یک جریان مداوم آب از کمپوست به سمت قارچ دارند که تبخیر سطحی از بستر و قارچ ها روی بستر این جریان را بوجود خواهد آورد .

جریان مداوم آب از کمپوست به سمت قارچ های روی بستر موجب انتقال مواد غذایی به طرف اندام باردهی قارچ یعنی کلاهک قارچ می شود. پس تبخیر از سطح اندام باردهی قارچ همانند پمپی سبب می شود تا ماده غذایی داخل کمپوست  وارد شبکه میسیلیومی بستر شده و از آن طریق به محل مصرف – کلاهک های قارچ برسد .

می دانیم که کلاهک قارچ از حدود 95% آب تشکیل شده است که در شرایط فرضی و سکون هوا در سالن ، در مدت کوتاهی لایه سطحی کلاهک ضمن از دست دادن کمی آب با لایه هوای نزدیک به آن از حیث رطوبت به تعادل نسبی خواهد رسید.

حال در اثر وجود یک جریان همیشگی و مطلوب هوا در سالن پرورش توسط سیستم های هواساز بهمراه رطوبت سازهای آن ،لایه هوای در مجاورت با کلاهک که بخشی از رطوبت قارچ را به خود جذب کرده به جریان می افتد و بلافاصله هوایی با رطوبت کمتر جایگزین آن خواهد شد.

با استمرار این روند و به دلیل وجود یک شیب رطوبتی بین هوای سالن با رطوبت کمتر و کلاهک قارچ با رطوبت بیشتر ، رطوبت از سطح قارچ تبخیر شده و وارد هوای سالن خواهد شد .

در این بین فراموش نشود که مواد غذایی مورد نیاز قارچ نیز بواسطه همین جریان آب از کمپوست به قارچ های روی بستر منتقل خواهد شد و طبیعتا هر چه این انتقال بهتر و سریعتر انجام شود ، روند رشد قارچ بر روی بستر نیز طبیعی تر خواهد بود .

با افزایش سن و ابعاد کلاهک قارچ به دلیل افزایش سطح تبخیر ، انتقال آب و مواد غذلیی بیشتر و بنابراین رشد قارچ در آن سریعتر حادث خواهد شد .

رطوبت بالاتر از حد ایده ال (85%) در مرحله برداشت ، عدم تهویه مطلوب هوا سالن در کنار عدم ثبات دمای هوای سالن  پرورش در شبانه روز در ایام خاصی از سال ( شروع بهار و پاییز) شرایط را برای طغیان بیماری لکه باکتریایی مساعد میکند.

بنابراین با برقراری یک جریان هوا مطلوب در سالن با توجه به اقلیم محیط خارج از سالن، اختلافات دمایی بین شب و روز با بهره وری و استفاده صحیح از امکانات موجود در مزرعه می توان در کنترل و مبارزه با این بیماری سرکش موفق عمل کرد .

در این راستا افزایش سرعت جریان هوا به میزان 30-20 % به مدت 3-4 ساعت پس از هر آبیاری بر روی بستر پر پین و قارچ، اثرات تهویه مناسب در کنترل بیماری افزایش خواهد داد .

وجود یک جریان هوا مناسب از حیث رطوبت و ترکیباتی گازی آن و با هدف جلوگیری از بوجود آمدن هوای دم کرده در سالن در کنار حفظ دمای مطلوب در سالن، در کنترل و مبارزه با سایر بیماری های قارچی در سالن  نیز موثر خواهد بود .

برقراری جریان هوا با شدت و کیفیت هوا معین سبب بوجود امدن محیطی مطلوب برای رشد قارچ در سالن خواهد بود که لازمه آن وجود سالن دار مجرب ، تعیین دور فن مناسب با توجه به سن سالن و حجم قارچ موجود بر روی بستر ،تنظیم دقیق دریچه هوای آزاد هواساز و تنظیم مناسب دریچه اگزوز سالن در رسیدن به این هدف بسیار مهم حیاتی است .

در خاتمه لازم بذکر است که اصل فیلتراسیون در هواساز و دریچه اگزوز باید رعایت شود و از باز گذارن درب سالن ها در طول فعالیت های مختلف بویژه برداشت سبب بر هم خوردن جهت جریان مناسب هوا در سالن خواهد شد.

 

تهیه و تنظیم : مهندس حسین شهبازی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا