قارچ‌های داروییمعرفی قارچ‌هاویکی قارچ

آشنایی کامل با قارچ شیتاکه + ویدئو آموزشی

نحوه آماده سازی الوارهای پرورش قارچ شیتاکه

آریه شناسی

 

  • فرمانرو: قارها
  • دسته: قارچ های چتری
  • رده: کلاه‌قارچان
  • راسته: قارچ گذاری تیغک‌دار
  • تیره: Marasmiaceae
  • سرده: Lentinula
  • گونه ها: L. edodes
  • نام ژاپنی: Shiitake
  • نام چینی:Xianggu , Shaiguel
  • نام کره ای:Pyogo

کلاهک

کلاهک به قطر ۲۰-۵ سانتی متر، رنگ سطح کلاهک در مراحل ابتدایی رشد، قهوه‌ای تیره تا سیاه بوده و به تدریج به قهوه‌ای روشن تغییر می‌کند. سطح کلاهک به ویژه در حاشیه از فلس‌هایی به رنگ روشن پوشیده شده است.

پایه

پایه‌ی مرکزی، زمخت، به طول ۱۰-۵ سانتی متر و به قطر 3-1/5 سانتی متر است. رنگ پایه روشن‌تر از کلاهک و تا حدودی هم رنگ فلس‌های حاشیه‌ی کلاهک است. سطح پایه نیز مانند کلاهک از پوششی از زوائد فلسی شکل پوشیده شده است. تیغه‌ها کرمی رنگ‌اند.

اسپورها

اسپورها بیضوی و به ابعاد 3/5-3 * 6/5-5 میکرومتر می‌باشند. نقش اسپوری قارچ سفید رنگ است.

با وجود این که قارچ شیتاکه تاکنون از ایران گزارش نشده است، اما به دلیل اهمیت پزشکی و دارویی فراوان این قارچ به عنوان یکی از مهم‌ترین (یا به تعبیری مهم‌ترین) قارچ دارویی معرفی شده و مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

محدوده‌ی پراکنش جغرافیایی این گونه در شرق شامل چین، ژاپن، کره و سایر کشورهای منطقه، شرق دور روسیه تا جنوب شرق هند، نپال، نیوزیلند و استرالیا و در غرب شامل بخش‌های محدودی از آمریکا می‌گردد.

این گونه تاکنون از اروپا و آفریقا گزارش نشده است. این قارچ بر روی چوب طیف وسیعی از میزبان‌های پهن برگ رشد می‌کند.

قدمت

سابقه‌ی استفاده‌ی بشر از شیتاکه به بیش از ۲۰۰ سال پس از میلاد مسیح برمی گردد. مردمان شرق آسیا بیش از ۲۲۰۰ سال قبل، به خواص تغذیه‌ای و دارویی این قارچ پی برده و از آن تغذیه می‌کردند، اما کشت و پرورش قارچ شیتاکه برای نخستین بار در حدود ۱۰۰۰ سال قبل توسط چینی‌ها و در زمان سلسله‌ی سانگ انجام گرفت.

در سال ۱۳۱۳ میلادی وانگ چنگ در کتاب خود تحت عنوان «کتاب کشاورزی» (Book of Agriculture) به روش‌ها و تکنیک‌های مختلف کشت قارچ شیتاکه اشاره کرده است. در سال ۱۶۰۰ میلادی «ووجی»، طبیب چینی، در کتاب طب خود، قارچ شیتاکه را به عنوان دارویی برای بیماری‌های تنفسی، مشکلات کبدی، ضعف عمومی و کم خونی معرفی کرده است.

 

در حال حاضر قارچ شیتاکه بیش از ۲۰ تا ۲۵٪ از میزان کل تولید قارچ خوراکی دنیا را به خود اختصاص داده و پس از قارچ دکمه‌ای (Agaricus bisporus) و قارچ صدفی (گونه‌های Pleurotus) دارای بیشترین میزان تولید در دنیا می‌باشد.

نام عمومی قارچ تحت عنوان شیتاکه برگرفته از نام «شی» (Shii) و «تاکه» (Take) است. “Shii” در زبان ژاپنی به درخت Castanopsis CuSpidate یکی از میزبان‌های مهم این گونه در ژاپن و «take به قارچ اطلاق می‌گردد.

قارچ شیتاکه در میان قارچ‌های دارویی از موقعیت منحصر به فردی برخوردار بوده و به نوعی تحت عنوان قارچ معجزه گر یا معجزه ی طبیعت و یا داروخانه‌ی قارچی شناخته شده است.

تأثیر تری مختلف این قارچ بر روی امراض مختلف، به اثبات رسیده و مطالعه و بررسی در زمینه‌ی مهر ترکیبات و آثار درمانی جدید همچنان ادامه دارد.

تنوع دارویی

داروهای تولید شده بر پایه‌ی ترکیبات  شیتاکه از تولید بالایی برخوردار بوده و تنها در ژاپن، برخی از این داروها جزو سه داروی پرمصرف درمان سرطان به حساب می‌آیند.

همان طور که پیش از این اشاره شد، ایران جزو رویشگاه‌های این قارچ نیست، اما محققان و تولید کنندگان قارچ‌های خوراکی می‌توانند با وارد کردن سویه‌های تجاری از این قارچ نسبت به تولید آن اقدام کنند.

طبیعتاً با وارد شدن این گونه‌ی معجزه آسا در رژیم غذایی مردم ایران، در دراز مدت می‌توان تاثیرات دارویی و پزشکی این قارچ را مشاهده نمود.

با توجه به حجم پرسیار وسیع تحقیقات انجام شده و نتایج ارائه شده در زمینه‌ی تاثیرات دارویی و قارچ شیتاکه در قالب کتب و مقالات متعدد، تنها به بخشی از نتایج تحقیقات انجام شده به شکل خلاصه اشاره می‌گردد.

خواص آنتی توموری

طی سال‌های دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی و بر اساس مطالعات اپیدمیولوژیک انجام شده در ژاپن، ثابت شد که میزان ابتلا به انواع بیماری‌های مرتبط با سرطان‌ها، در ساکنان مناطقی از کشور ژاپن در مقایسه با سایر مناطق بسیار ناچیز است.

پس از انجام بررسی‌های متعدد، در مشخص گردید در تمامی این مناطق، مراکز تولید قارچ شیتاکه فعال بوده و تولید و در نتیجه خرید و فروش و تغذیه از این قارچ در بین مردمان آن مناطق از استقبال خوبی برخوردار است. نتایج نشان می‌داد میزان ابتلا و مرگ و میر ناشی از سرطان‌های مختلف در این مناطق از آمار بسیار پایینی برخوردار است.

ترکیبات

طی سال‌های ۱۹۶۹ و ۱۹۷۰ میلادی برای نخستین بار پلی ساکاریدی با ساختار شیمیایی 1 – 3- beta – glucan تحت عنوان لنتینان (Lentinan) از اندام‌های بارده قارچ شیتاکه استخراج و خواص آنتی توموری آن مشخص گردید.

لنتینان یک پلی ساکارید با وزن مولکولی بالا و با شیمیایی بتا 1، 3 گلوکان با انشعابات بتا 1، 6 و قابل حل در آب است. این ترکیب دارای غلظت پایینی در اندام بارده قارچ بوده و به ازای هر ۲۰۰ کیلوگرم اندام بارده تازهی قارچ، در حدود ۲۰۰ گرم لنتینان استخراج می‌گردد.

بر اساس ساختار شیمیایی و فعالیتهای بیوشیمیایی، لنتینان از طریق تحریک ماکروفاژها، سلول‌های T – helper و سلول‌های NK موجب بهبود عملکرد سیستم ایمنی می‌گردد.

نتایج آزمایش‌های انجام شده بر روی موش‌های آزمایشگاهی نیز نشانگر عملکرد مثبت پلی ساکارید لنتینان در کنترل رشد و پیشرفت سلول‌های سرطانی بود. (Chihara et al. 1969,1970 a,b)

گستردگی تحقیقات پزشکی

خوشبختانه به دنبال کسب نتایج مثبت از مطالعات آزمایشگاهی (in vivo) در زمینه‌ی تاثیرات پزشکی قارچ شیتاکه، تحقیقات وسیع و دامنه داری در زمینه‌ی انجام تحقیقات بالینی در انسان آغاز گردیده و نتایج جالب توجه و امیدوارکننده‌ای نیز به دست آمده است.

چند سال پس از معرفی لنتینان و انجام تحقیقات و آزمایشهای بالینی، این ترکیب با نام تجاری ® Lentinan از سوی وزارت بهداشت ژاپن و اداره‌ی غذا و داروی آمریکا (FDA) مجوز رسمی تولید دریافت کرد.

براساس نتایج تحقیقات ارائه شده توسط اسمیت و همکاران که در مطالعات بالینی و بر روی نمونه‌های انسانی انجام گرفت، استفاده از لنتینان موجب افزایش طول عمر بیماران مبتلا به سرطان‌های سینه و دستگاه گوارش پس از انجام اعمال جراحی شده است.

(2002,.Smith et al) همچنین نتایج تحقیقات نشان داد که مصرف لنتینان به میزان یک یا دو بار در هفته، در بیماران مبتلا به سرطان‌های کلیه، کبد و مغز استخوان که تحت شیمی درمانی هستند، منجر به افزایش بهبود سیستم ایمنی و جلوگیری بیشتر از پیشرفت سرطان ناشی از شیمی درمانی می‌گردد. (1987,1982.Taguchi et al)

سرطان دستگاه گوارش

در یک تحقیق دیگر که بر روی ۲۷۵ نفر مبتلا به سرطان پیشرفته‌ی دستگاه گوارش انجام گرفت تابت سه مصرف لنتینان پیش از استفاده از داروهای شیمی درمانی، موجب افزایش طول عمر، تحت تأثیر قرار گرفتن سلولهای توموری و بهبود سیستم ایمنی می‌گردد. (Hamuro and Chihara1985)

در تحقیقات دیگر انجام شده، تأثیر قارچ بر روی بیماران مبتلا به سرطان معده بررسی شده و ثابت گردید که استفاده از لنتینان در کنار سایر ترکیبات معمول مورد استفاده، موجب بهبود وضعیت مبتلایان و افزایش طول عمر آنها می‌گردد.

این نتایج در مطالعات بالینی انجام شده بر روی بیماران مبتلا به سرطان‌های معده و پانکراس نیز به اثبات رسید. (2009.Kubota et al) همچنین در یک بررسی دراز مدت ثابت شد مصرف ۲ میلی گرم لنتینان در کنار Tegafur، میزان بقا در بیماران مبتلا به سرطان پروستات در مقایسه با شاهد، به میزان ۱۵٪ افزایش می‌دهد. (Wasser 2005)

تحریک سیستم ایمنی

همان طور که ذکر شد، مکانیزم عمل ترکیب لنتینان از طریق تهاجم مستقیم بر سلول‌های سرطانی نبوده، بلکه این ترکیب از طریق تنظیم فعالیت سیستم ایمنی بدن به مقابله با سلول‌های سرطانی می‌پردازد.

همچنین ثابت شده است که لنتینان به عنوان یک HDP با Host Defense Potentiatore عمل می‌کند. بنابراین پلی ساکارید لنتینان می‌تواند به عنوان افزاینده‌ی سیستم ایمنی در برابر انواع سرطان‌ها و بیماریهای عفونی نظیر AIDS عمل نماید. (Wasser2005)

تاثیر بر سیستم قلبی – عروقی

ثابت شده است که قارچ شیتاکه به دلیل دارا بودن ترکیبی تحت عنوان Eritadenine یا Lentinacin یا Lentisine قادر به کاهش میزان کلسترول خون و کاهش فشار خون است. (2000 Hobbs)

حفاظت از کبد

استفاده از LEM در موش های آزمایشگاهی نشان داد که این ترکیب موجب کاهش رشد سلول های سرطانی در کبد می گردد.(Mizuno1996) همچنین یک پلی ساکارید دیگر از قارچ شیتاکه استخراج شده است که موجب بهبود عملکرد کبد و تحریک تولید آنتی بادی در برابر هپاتیت B می گردد.

انجام مطالعات بالینی بر روی چهل بیمار مبتلا به هپاتیت B، نشان داد که دریافت روزانه ۶ گرم LEM موجب کاهش علایم بیماری و بهبود عملکرد کبد می شود. (Hobbs 2000)

آشنایی کامل با قارچ شیتاکه + ویدئو آموزشی, هاگ

خواص آنتی بیوتیکی

پلی ساکارید لنتینان و برخی از مشتقات آن خواص آنتی‌ویروس و آنتی باکتری از خود نشان داده‌اند. مطالعات بالینی نشان داده است که استفاده از لنتینان به همراه (Azidothymidine AZT) موجب کاهش فعالیت ویروس HIV بیش از زمانی می‌گردد که AZT به هایی مورداستفاده قرار می‌گیرد.

همچنین لنتینان از طریق ممانعت از پدیده‌ی تکثیر ویروس، مانع تکثیر ویروس ایدز می‌گردد. (Tochikura et al. 1998) علاوه بر لنتینان، LEM نیز به‌تنهایی و یا به همراه AZT موجب کاهش فعالیت ویروس می‌شود.

علاوه بر ویروس ایدز، خاصیت آنتی‌ویروس ترکیب لنتینان در برابر ویروس‌های Vesicular Abelson Virus, Encephalitis Virus, Stomatitis Virus (VSV) و Adenovirus Type 12 و باکتری‌های Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Mycobacterium tuberculosis, Micrococcus luteus و قارچ‌های بیماری‌زای Candida albicans و Saccharomyces cerevisiae ثابت‌شده است.

در سال ۲۰۰۳ نیز یک ترکیب پروتئینی بانام لنتین (Lentin) از اندام‌های بارده قارچ شیتاکه استخراج شد. این پروتئین به‌عنوان یک ضد قارچ عمل کرده و می از قارچ‌ها می‌گردد.

(۲۰۰۳ Ngai) در یک تحقیق انجام‌شده، تأثیر آنتی‌بیوتیکی عصاره‌ی قارچ بر روی میکروارگانیسم مختلف بیماری‌زا (شامل قارچ‌ها و باکتری‌ها) موردبررسی قرار گرفت.

نتایج نشان داد که عصاره‌ی قارچ در ۳۳ مورد از ۳۹ موردمطالعه شده (۸۴/۶%)، تأثیر بازدارندگی و آنتی‌بیوتیکی مناسبی از خود نشان می‌دهد. حتی در مواردی اثرات آنتی‌بیوتیکی قارچ از تأثیر آنتی‌بیوتیک مورد مقایسه  (سیپروفلوکساسین) نیز بیشتر است. (2009,.Hearst et al)

محصولات تجاری حاصل از شیتاکه

فرم‌های مختلفی از ترکیبات مور النتینان از طرف کارخانجات داروسازی تهیه و روانه‌ی بازار شده است. در اغلب موارد، این محصولات از طریق خشک‌کردن و آبگیری از عصاره‌ی آبی میسلیوم یا اندازه بارده قارچ حاصل می‌گردند.

 

آموزش پرورش قارچ شيتاكه

 

تاریخچه قارچ شیتاکه

قارچ شیتاکه به‌عنوان یکی از انواع قارچ خوراکی است که این قارچ، بومی ژاپن شناخته‌شده است.
به بخش تاریخچه قارچ ها خوش آمدید!

شیتاکه به انگلیسی: Shiitake mushroom یک نوع قارچ خوراکی است. این قارچ در کشورهای ژاپن، چین و شهرستان اسکو جهت مصرف خوراکی کشت داده می‌شود همچنین این قارچ در قسمت جنوب شرقی آسیا در خط رویش درختان و نیوزلند هم دیده می‌شود.

حدود ۱۱۰ سال قبل از میلاد مسیح، چینی‌ها در جنگل‌های همیشه‌سبز خود، در شکاف بین چوب‌ها، مشغول پرورش این قارچ دارویی بودند تا این‌که کشاورزان چینی، روش و تکنیک پرورش این قارچ را به کشاورزان ژاپنی یاد دادند و آن‌ها هم اقدام به کشت و پرورش این قارچ در مقیاس وسیع نمودند و بعد اسم این قارچ نیز، توسط کشاورزان ژاپنی به نام قارچ شیتاکه انتخاب و به اسم آن‌ها ثبت گردید.

شیتاکه در ژاپن

در زمان‌های قدیم در ژاپن امکان کاشت این قارچ نبود و تنها در مناطقی که به‌صورت طبیعی رشد می‌کرد، برداشت می‌شد.

شیتاکه در آشپزی بودایی یکی از مواد غذایی مهمی است که برای درست کردن سوپ از آن استفاده می‌شود.

در قدیم یکی از مواد گران‌قیمت به شمار می‌آمد. کشت شیتاکه بر روی چاک ساقه درختان از دوره ادو (دوره توکوگاوا) آغاز شد. کشت مصنوعی شیتاکه از قرن بیستم آغازشده است.

اما تاریخچه کشت این قارچ به‌صورت صنعتی و اقتصادی به سال ۱۹۴۰ همزمان با توسعه تکنولوژی مایه‌کوبی (تلقیح) برمی‌گردد.

در آن زمان چوب‌های درخت بلوط با قطر کم برای کشت این قارچ مورد  استفاده قرار می‌گرفت. نحوه کشت به این صورت بود که ابتدا درختان در زمستان قطع می‌کردند و سپس با شروع بهار چوب‌ها به قطعات کوچک‌تر تقسیم می‌شدند و درنهایت تلقیح قارچ به آنها صورت می‌گرفت.

زمان رویش

بعد از سپری شدن زمانی حدود ۲ -۱  سال قارچ‌ها از بستر کشت خود خارج‌شده و به مدت ۴ تا ۶ سال به‌طور متناوب در پائیز و بهار از چوب‌های تلقیح شده (محیط کشت) قارچ می‌روئید.

در آن زمان قارچ شیتاکه دومین قارچ کشت‌شده و صادرشده بعد از قارچ آگاریکوس بیسپوروس یا همان قارچ سفید خوراکی بود.

محققان ایرانی موفق به کشت این قارچ در استان خراسان رضوی شده‌اند و تخمین زده می‌شود که این قارچ تا چند سال آینده به کشت انبوه رسیده و وارد برنامه غذایی مردم کشور ایران شود.

تحقیقات نشان می‌دهد، این قارچ به تولید گلبول‌های سفید و درمجموع به ارتقا سیستم ایمنی بدن کمک شایانی می‌کنند. این قارچ در کنار قارچ میتاکه و گیاه گریفولافروندوسا به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کند.

 

پرورش قارچ شیتاکه در ژاپن

جهت مشاهده ویدیو کامل روی فایل زیر کلیک کنید.

Shitake

 

ویدئو برداشت قارچ شیتاکه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا