مراحل پرورش قارچ دکمه ای

مراحل پرورش قارچ دکمه ای

قارچ‌ها برخلاف دیگر گیاهان فاقد گل و دانه هستند و به جای دانه یا به اصطلاح بذر، هاگ یا اسپور تولید می‌کنند. بنابراین قارچ در زمره‌ی گیاهان تولید کننده‌ی هاگ یا اسپور محسوب می‌شود و در شاخه‌ای به نام ریسه دارام و تولید کنندگان اسپور قرار می‌گیرند.

ویژگی گیاه قارچ

اختلاف قارچ‌ها با دیگر گیاهان عدم وجود سبزینه یا کلروفیل در سلول آن‌هاست. درنتیجه قارچ‌ها برخلاف گیاهان دیگر قادر به تولید مواد آلی موردنیاز خود نبوده و از مواد آلی موجود در طبیعت استفاده می‌کنند. بنابراین تولید کمپوست از اهمیت زیادی برخوردار است. تولید کمپوست در دو دهه‌ی گذشته از شیوه‌ی قدیمی یا سنتی با استفاده از تکنولوژی و ماشین‌آلات مدرن خارج‌شده که نتیجه‌ی آن عرضه‌ی کمپوست با کیفیت بالا و افزایش راندمان تولید قارچ شده است.

تهیه‌ی کمپوست به دو مرحله (فاز) تقسیم می‌گردد:

مرحله اول، میسلیوم قارچ خوراکی برای رشد خود به عناصری نیاز دارد که از محیط پیرامون خود دریافت می‌کند. سرعت رشد میسلیوم قارچ به میزان و نسبت مواد به‌ویژه نسبت PH.CN محیط و سایر عناصر دیگر بستگی دارد. یک کمپوست مناسب باید بتواند احتیاج غذایی قارچ را به طور کامل تأمین نماید. کلش گندم و کود مرغی از دو مواد مهم تولید کمپوست در کشور ما به شمار می‌رود.

کلش گندم علاوه بر این‌که مهم‌ترین منبع کربنی موجود در کمپوست بوده، ظرفیت نگه‌داری آب و هم‌چنین بافت مناسبی را در کمپوست ایجاد کرده است و عبور هوا و تبادلات گازی را میسر می‌سازد.

کود مرغی که تأمین‌کننده‌ی منبع نیتروژنی است یکی دیگر از مهم‌ترین نهاده‌های تولید کمپوست محسوب می‌شود. برای این‌که این مواد مورد استفاده‌ی قارچ قرار بگیرند، لازم است تحت عمل میکروارگانیسم‌ها تجزیه و به مواد ساده‌تر تبدیل شوند و به همین دلیل مخلوط کردن، مرطوب کردن و به هم زدن در این مرحله از همین ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین استفاده از ماشین‌آلات مدرن به‌منظور یک نواخت کردن حرارت، رطوبت و هموژنیزه کردن کمپوست در طول مدت تجزیه‌ی مواد برای تولید کمپوست استاندارد اجتناب‌ناپذیر است.

مواد لازم افزودنی به کمپوست

سنگ گچ یا سولفات کلسیم به‌منظور جلوگیری از گریسی شدن کمپوست و متعادل کردن PH آن مورداستفاده قرار می‌گیرد. از مخلوط کردن ۱۰۰۰ کیلوگرم کلش گندم، ۸۰۰ کیلوگرم کود مرغی و ۱۰۰ کیلوگرم سنگ گچ و اضافه کردم ۵۰۰۰ لیتر آب در دوره‌ی تولید، ۳۰۰۰ کیلوگرم کمپوست با رطوبتی حدود ۷۲ درصد تولید می‌گردد و طول این دوره ۱۸ روز است.

مرحله‌ی دوم کمپوست (مراحل پاستوریزه و کاندیشینگ)

کمپوست آماده‌شده در مرحله‌ی اول آمادگی لازم جهت کشت بذر قارچ را نداشته لازم است طی عملیاتی که به آن پاستوریزه و کاندیشینگ می‌گویند قرار گیرد.

کتاب کنترل آفات و بیماری های قارچ خوراکی به همراه راهنمای تولید کمپوست و قارچ
میخوام مطالعه کنم
پاستوریزه‌کردن کمپوست

پس از پر کردن و یک نواخت کردن درجه حرارت کمپوست در تونل، عملیات پاستوریزه‌کردن فراهم می‌گردد. هدف از پاستوریزه‌کردن کمپوست (که دمای آن بین ۵۸-۶۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۸ تا ۱۲ ساعت به طول می‌انجامد) عاری شدن از هرگونه عوامل بیماری‌زا است.

کاندیشینگ (مشروط کردن)

هدف از این مرحله انتخابی کردن محیط کمپوست جهت رشد میسلیوم قارچ خوراکی است. این مرحله ادامه و ت کمیل فرآیند کمپوست سازی تحت شرایط کنترل‌شده است که دمای آن ۵۲-۴۸ درجه‌ی سانتی‌گراد و با تزریق هوای ضروری جهت رشد و گسترش میکروارگانیسم‌ها در کمپوست و درنتیجه منجر به تثبیت آمونیاک در انتهای پروسه (تأمین پروتئین میکروبی) برای احتیاجات غذایی میسلیوم قارچ خواهد شد.

مراحل پرورش قارچ دکمه ای
طول دوره در مزرعه‌ی تولید قارچ

پرورش کمپوست به مزرعه تولید حمل و پس از قرار گرفتن در بستر سالن پرورش و بستن درب سالن، با کنترل دمای کمپوست و رطوبت، زمینه‌ی رشد میسلیوم قارچ در کمپوست فراهم می‌گردد. در دوره‌ی رشد میسلیوم در کمپوست که ۱۴ روز طول می‌کشد. دمای کمپوست در ۲۵ درجه سانتی‌گراد نگه‌داری می‌شود و رطوبت سالن به ۹۶ درصد خواهد رسید در این مرحله برای رشد میسلیوم قارچ CO2 محیط باید بش از ۵۰۰PPM باشد.

 نقش خاک‌پوششی

بعدازاین مرحله سطح بستر با خاک‌پوششی پاستوریزه شده که نقش تأمین بخشی از آب موردنیاز قارچ همچنین نگه‌دارنده ی قارچ بالغ را داراست، پوشانده می‌شود و با حفظ شرایط دوره‌ی رشد میسلیوم در کمپوست در یک دوره‌ی ۱۰ روزه، میسلیوم به سطح خاک‌پوششی خواهد رسید.

برای تغییر فاز رویشی به زایشی با تزریق هوای سرد به سالن، دمای محیط سالن پرورش به ۱۸ درجه بالای ۰ رسانده شده، همچنین کاهش رطوبت هوا از ۹۶ درجه به ۷۵ درصد و با کاهش CO2 محیط به ۱۲۰۰PPM زمینه برای تولید قارچ فراهم می‌گردد. بعد از گذشت ۱۲ روز میسلیوم قارچ تنیده شده و قارچ به‌صورت پین بر بستر ظاهر می‌شود. پین‌ها در شرایط مساعد محیطی و با مصرف مواد غذایی موجود در کمپوست رشد کرده و تبدیل به قارچ بالغ می‌شود که در طول سه هفته و در سه فلاش برداشت می‌شوند و برای بسته‌بندی و فرآوری به کنسروسازی ارسال می‌شوند.

از پر کردن تونل تا تخلیه‌ی آن ۷ روز طول می‌کشد. در انتهای این پروسه در اثر سوخت‌وساز بین ۳۰-۴۵ درصد از وزن کمپوست کاسته خواهد شد. برای حفظ کیفیت و جلوگیری از صدمه‌های فیزیکی بر قارچ، این محصول در سالن‌های پرورش مستقیم توسط پرسنل برداشت و در ظرف مخصوص خود قرار گرفته و ازآنجا به سالن‌های بسته‌بندی ارسال خواهد شد.

اهمیت درمانی قارچ های خوراکی
میخوام مطالعه کنم

قبل از تخلیه‌ی سالن پرورش و بعد از برداشت قارچ یعنی پس از گذشت ۶۰ روز قرار گرفتن بلوک‌ها در سالن‌های پرورش دمایان به ۷۲ درجه سانتی‌گراد رسیده و ۱۴ ساعت در این شرایط نگه‌داری می‌شوند. در آخر این مرحله و پس از شست و شوی سالن و تجهیزات آن، زمینه برای شروع دوره‌ی بعدی فراهم می‌شود. در طول سه هفته برداشت قارچ تز هر مترمربع بین ۲۰-۲۵ کیلوگرم قارچ برداشت می‌شود که با توجه به دوره‌ی ۶۰ روزه اشغال سالن و ۶ دوره در سال، از هر مترمربع یک سالن پرورش ۱۲۰-۱۵۰ کیلوگرم قارچ برداشت خواهد شد.

مراحل پرورش قارچ دکمه ای

بسته‌بندی

قارچ چیده شده در ظروف مخصوص خود به واحد بسته‌بندی ارسال و قارچ در سردخانه اولیه در دمای ۲ درجه نگه‌داری شده و سپس به سالن‌های بسته‌بندی که دمای محیط آن ۱۵ درجه است منتقل می‌شوند و بعد از توزیع و کشیدن فیلم بر روی ظروف، جهت تاریخ بته بندی و لیبل زنی به سردخانه‌ی نهایی که ۲-۴ درجه است نگه‌داری می‌شوند. انتقال و آماده برای ارائه به بازار می‌گردد.

قارچ برای سفارش بازار به‌صورت کامل با ورقه ورقه شدن توسط دستگاه کاملاً اتوماتیک اسلایسر قارچ تازه صورت می‌گیرد.

کنسرو

در این واحد ابتدا قارچ‌ها در وان های چندگانه‌ی استیل شست و شو شده و تحت بازرسی و رفع معایب قرار می‌گیرند و برای پخت اولیه درون بلچرهای تحت خلاء تمام استیل ریخته می‌شوند. بعد از ۷ دقیقه پخت اولیه، قارچ‌ها بلنچ شده آماده برای تولید کنسرو می‌شوند. بعد از صورت کردن قارچ‌های بلنچ شده توسط دستگاه سور نر، قارچ به صورت کامل و یا اسلایس درون قوطی‌های مخصوص با ظرفیت‌های مختلف پر شده و سپس محلول نمکی اضافه شده و طی فرآیند اگزاست توسط دستگاه مخصوص، در بندی شده و برای استریلیزه شدن به اتو کلاو ها حمل می‌گردند.

تولید اسپان

برای تولید اسپان قارچ خوراکی ابتدا گندم در دیگ‌های استیل برای جذب رطوبت پخته می‌شود. پس از اضافه کردن کربنات کلسیم و سولفات کلسیم داخل کیسه‌های مخصوص ریخته، درب آن بسته شده و در دستگاه اتوکلاو جهت استریل قرار می‌گیرند. کیسه‌های بذر استریل شده از قسمت هوای پاک خارج شده و پس از مایه زنی در گرم خانه‌ها به مدت ۱۴ روز در دمای ۲۵ درجه قرار داده می‌شوند. پس از این دوره اسپان قارچ خوراکی آماده به سردخانه حمل یا به واحد کمپوست ارسال می‌گردد.

منبع:نخستین ویژه نامه ی نشریه ی کشاورزی، دام پروری، غذایی و صنایع وابسته( برزگر) در زمینه ی قارچ
نویسنده: مهندس محمد رضا نور بخش

یک پیشنهاد برای شما:

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلد های ضروری با * مشخص شده است. *